ΚΥΡΙΑΚΗ ΤΩΝ ΑΠΟΚΡΕΩ
Θάνατος καί αἰώνια ζωή
«Δεῦτε οἱ εὐλογημένοι τοῦ πατρός μου,
κληρονομήσατε τήν ἡτοιμασμένην ὑμῖν βασιλείαν...» (Ματθ. κε', 34)
Ἀγαπητοί ἀδελφοί,
Σήμερα διαβάστηκε στήν Ἐκκλησία ἡ περικοπή τῆς Δευτέρας Παρουσίας τοῦ Χριστοῦ. Καί ἐνῶ οἱ ἀμετανόητοι ἁμαρτωλοί ἀκούοντας γιά τήν ἔλευση τοῦ Χριστοῦ καί τήν Κρίση αταλαμβάνονται ἀπό φόβο καί τρόμο, οἱ δίκαιοι (οἱ μετανοοῦντες) αἰσθάνονται ἀγαλλίαση γιατί ἀκοῦνε τό Εὐαγγέλιο τῶν οὐρανίων καί αἰωνίων γάμων τους, ὅπως λέγει ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος. Οἱ ἅγιοι ἐδῶ στήν γῆ τέλεσαν τούς ἀρραβῶνες μέ τόν Νυμφίο Χριστό, τότε ὅμως στήν Δευτέρα Παρουσία θά ἀπολαύσουν τούς γάμους τους. Αὐτό σημαίνει ὅτι γιά τούς ἁγίους ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν, ὁ Παράδεισος, ἡ αἰώνιος ζωή δέν εἶναι μόνον κατάσταση τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, δέν εἶναι πέρα ἀπό τόν χρόνο, ἀλλά μιά παροῦσα πραγματικότητα. Αὐτήν τήν μεγάλη καί θεμελιώδη γιά τόν Χριστιανισμό ἀλήθεια θά δοῦμε, ὅσο μποροῦμε πιό σύντομα.
Αἰώνια ζωή δέν εἶναι μιά ἀφηρημένη κατάσταση, μιά ἔξοδος ἀπό τά χρονικά ὅρια τῆς παρούσης ζωῆς, ἀλλά ἡ ἐν Χριστῷ ζωή. Ὁ Ἴδιος ὁ Χριστός διεκήρυξε τήν μεγάλη ἀλήθεια: «Αὕτη δέ ἐστιν ἡ αἰώνιος ζωή, ἵνα γινώσκωσί σε τόν μόνον ἀληθινόν Θεόν καί ὅν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν» (Ἰω. ιζ', 3). Δηλαδή, ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ καί ἡ γνώση τοῦ Χριστοῦ εἶναι αἰώνια ζωή. Καί ὅταν λέμε γνώση ἐννοοῦμε τήν ἕνωση τοῦ ἀνθρώπου μέ τόν Χριστό καί αὐτή ἡ ἕνωση εἶναι ἡ θέωση τοῦ ἀνθρώπου.
Μέ τήν ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ ἦλθε στόν κόσμο ἡ Βασιλεία τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι καί ἡ γαστέρα τῆς Θεοτόκου πού δέχθηκε τόν Χριστό λέγεται Παράδεισος. «Παράδεισος καί γάρ ἡ ἐκείνης γαστήρ ἐδείχθη νοητός ἐν ᾧ τό θεῖον φυτόν». Γι᾿ αὐτό, ὁ Χριστός δέν εἶναι ἁπλῶς τό κέντρο τῆς ἀνθρωπότητος καί τῆς ἱστορίας, ἀλλά ἡ μεταμόρφωση τῆς ἀνθρωπότητος καί τῆς ἱστορίας, πού βιώνεται μέσα στήν Ἐκκλησία.
Οἱ Ὀρθόδοξοι βιώνουν καί γνωρίζουν καλά ὅτι τό αἰώνιο δέν εἶναι πέρα ἀπό τόν χρόνο καί τήν ἱστορία, ἀλλά τέμνει τήν ἱστορία καί τόν χρόνο. Στήν Ἐκκλησία δέν ὑπάρχει ἡ γραμμική διατύπωση περί χρόνου, ἀλλά ἡ σταυρική. Αὐτό θέλει νά πῆ ὅτι δέν περιμένουμε νά ἀπολαύσουμε τό αἰώνιο στό τέλος τῆς ἱστορίας καί τοῦ χρόνου, ἀλλά τό ἀπολαμβάνουμε σέ κάθε χρονική καί ἱστορική στιγμή.
Ἡ ζωή τοῦ Χριστοῦ, αὐτή ἡ ἴδια ἡ αἰωνιότητα, ὑπάρχει πλούσια μέσα στήν Ἐκκλησία, ἀφοῦ αὐτή εἶναι τό εὐλογημένο Σῶμα Του. Ὅπως στόν ἀνθρώπινο ὀργανισμό δέν εἶναι ἄλλη ἡ ζωή τῆς κεφαλῆς καί ἄλλη ἡ ζωή τοῦ σώματος, ἔτσι καί στόν ἐκκλησιαστικό ὀργανισμό δέν εἶναι ἄλλη ἡ ζωή τοῦ Χριστοῦ καί ἄλλη ἡ ζωή τῶν μελῶν Του. Μέσα στήν Ἐκκλησία εἰσρέουν ἰσχυρά κύματα αἰωνίου ζωῆς, ἀφοῦ ὁ Χριστός εἶναι ἡ κεφαλή της. Στόν Χριστό «εὐδόκησε πᾶν τό πλήρωμα κατοικῆσαι» (Κολ. α', 19), τό πλήρωμα τῆς Ζωῆς, τῆς Ἀλήθειας, τῆς Ἀγάπης, τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Αἰωνιότητος. Καί ἐπειδή ὑπάρχει ἑνότητα μεταξύ τῆς κεφαλῆς καί τοῦ σώματος, γι᾿ αὐτό ὅλο αὐτό τό πλήρωμα τῆς Ζωῆς, τῆς Δικαιοσύνης, τῆς Ἀγάπης, τῆς Αἰωνιότητος ὑπάρχει καί μέσα στό Σῶμα Του, δηλαδή τήν Ἐκκλησία. Ἔτσι, μέ τήν Χάρη τοῦ Χριστοῦ ἀπολαμβάνουμε ἐμπειρίες τῆς αἰωνιότητος ὡς μέλη τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ.
Μέ τό ἅγιο Βάπτισμα ἡ Ἐκκλησία καινοποιεῖ τόν κτιστό ἄνθρωπο καί τόν εἰσάγει, κατά τούς Πατέρας, στήν ὑπέρ αἴσθηση καί νοῦν ζωή τοῦ νέου αἰῶνος. Πράγματι, ὅπως ἡ ἐνσάρκωση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ἡ θέωση τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἔτσι καί ἡ ἐνσωμάτωσή μας στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ μέ τό Βάπτισμα, εἶναι ἡ ἀρχή τῆς δικῆς μας θεώσεως. Γι᾿ αὐτό, τό ἅγιο Βάπτισμα λέγεται φώτισμα καί γέννηση. «Βαπτιζόμενοι φωτιζόμεθα· φωτιζόμενοι, υἱοθετούμεθα· υἱοθετούμενοι, τελειούμεθα· τελειούμενοι, ἀπαθανατιζόμεθα», κατά τόν Κλήμη Ἀλεξανδρείας.
Ἡ Ἐκκλησία μέ τήν θεία Εὐχαριστία ζωοποιεῖ τόν ἄνθρωπο. Ἡ θεία Εὐχαριστία, πού ἀποτελεῖ τήν βαθυτάτη ἔκφραση τῆς Ἐκκλησίας, ἀρχίζει μέ τήν δοξολογία τῆς Βασιλείας τοῦ Πατρός καί τοῦ Υἱοῦ καί τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Ἰδίως ὅταν ὁ πιστός μεταλαμβάνη τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ καί βρίσκεται στήν κατάσταση τῆς μετανοίας, γίνεται κατά Χάριν υἱός τοῦ Θεοῦ καί «ἅπαντα τά μέλη του γίνονται φωτοφόρα», κατά τόν ἅγιο Συμεών τόν νέο Θεολόγο. Τότε φωτίζονται καί δοξάζονται τά μέλη του, ἀφοῦ δέχεται τόν Χριστό, πού εἶναι τό Φῶς καί ἡ Ζωή. Μεταλαμβάνοντας ὁ Χριστιανός τό ἄχραντο καί ἄφθαρτο Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἑνώνεται μέ τόν Χριστό καί θεώνεται ἐφ᾿ ὅσον, βέβαια, ἔχει προηγουμένως καθαρθῆ καί φωτισθῆ. Στό τέλος τῆς θείας Εὐχαριστίας τοῦ Μ. Βασιλείου ὁ ἱερεύς ὁμολογεῖ: «ἐνεπλήσθημεν τῆς ἀτελευτήτου σου ζωῆς».
Τήν μετοχή τῆς αἰωνίου ζωῆς, τήν ἀπόκτηση ἐμπειρίας τῆς αἰωνιότητος ἀπολαμβάνει ὁ ἄνθρωπος καί κατά τήν ὥρα τῆς προσευχῆς. Ὑπάρχουν στιγμές κατά τίς ὁποῖες ὁ προσευχόμενος δέχεται τήν ἐπίσκεψη τῆς ἀκτίστου Χάριτος, ὁπότε παύει νά ὑπάρχη ὁ χρόνος, γιατί τότε «θεωρεῖ» τόν Θεό καί βιώνει τήν αἰωνιότητα, ὅπως οἱ τρεῖς Μαθητές τοῦ Χριστοῦ ἐπάνω στό Ὄρος Θαβώρ. Τότε, κατά τήν μαρτυρία τῶν ἁγίων, ὁ κόσμος λησμονεῖται καί ὁ προσευχόμενος ζῆ τήν παρουσία τοῦ Θεοῦ. Οἱ ἅγιοι Πατέρες, ἑρμηνεύοντας τό γεγονός τῆς Μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ, εἶπαν ὅτι ἡ θεωρία τοῦ ἀκτίστου Φωτός εἶναι ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ, «ἡ καλλονή τοῦ μέλλοντος αἰῶνος», «ἡ ὑπόστασις τῶν μελλόντων ἀγαθῶν», «τό βρῶμα τῶν ἐπουρανίων» (ἅγ. Γρηγόριος Παλαμᾶς). Βέβαια, ὅλα αὐτά εἶναι ἀκατανόητα γιά τόν ἐκκοσμικευμένο ἄνθρωπο τῆς ἐποχῆς μας, ἀλλά εἶναι πραγματικότητα γι᾿ αὐτούς πού ζοῦν πραγματικά μέσα στήν Ἐκκλησία.
Ἑπομένως, ἡ ζωή μας μέσα στήν Ἐκκλησία εἶναι ἡ πρώτη ἀνάσταση, ἡ ὁποία μᾶς δίνει τήν βεβαιότητα ὅτι θά ἀπολαύσουμε καί τήν δευτέρα ἀνάσταση, μετά τήν Δευτέρα Παρουσία τοῦ Χριστοῦ.
Ὅλα αὐτά πού ἀνέρερα δέν εἶναι ἀφηρημένες θεολογικές ἔννοιες, ἀλλά ἔχουν μεγάλη κοινωνιολογική σημασία. Γιατί, οἱ ἅγιοι ζώντας ἀπό τήν ζωή αὐτή τήν αἰωνιότητα, βλέπουν καθαρά τά πράγματα, ἀντιμετωπίζουν σωστά τόν ἄνθρωπο καί τόν κόσμο. Τόν πλησίον δέν τόν ἀντιμετωπίζουν μόνον ὡς θνητό ἄνθρωπο πού πρέπει νά τοῦ αὐξηθῆ ὁ μισθός κλπ., ὅπως κάνουν ὅλα τά ὑλιστικά ἀνθρώπινα συστήματα, ἀλλά ὡς αἰώνιο ἄνθρωπο, ἀδελφό τοῦ Χριστοῦ, τόν ἴδιο τόν Χριστό. Στό πρόσωπο τοῦ συνανθρώπου τους βλέπουν τόν Χριστό.
Ἡ Ἐκκλησία δέν ἐνδιαφέρεται μόνον γιά τό αἰώνιο, ἀλλά ἐπειδή βιώνει τό αἰώνιο ἀπό αὐτήν τήν ζωή, γι’ αὐτό καί ἀντιμετωπίζει σωστά καί τό παρόν. Πρέπει νά θέσουμε ὡς κέντρο τῆς ζωῆς μας τόν Χριστό καί τήν Ἐκκλησία Του.
Ὁ Τοποτηρητής Μητροπολίτης
+ Ὁ Ναυπάκτου καί Ἁγίου Βλασίου Ἱερόθεος